Gmina Dziemiany

Nazwa Dziemiany pochodzi od nazwy pierwotnej Damianowa. Pierwsza wzmianka z 1290 roku. Należała wówczas do kasztelani gdańskiej.

Za panowania krzyżackiego zachowała dawne prawo polskie, w odróżnieniu od korzystniejszego prawa chełmińskiego czyli niemieckiego. Po pokoju toruńskim 1466 roku wraz z całym Pomorzem Gdańskim ziemie dzisiejszej gminy Dziemiany wróciły do Polski. Według lustracji z roku 1664 wsie: Dziemiany, Kalisz, Raduń należały do starostwa kościerskiego. Wieś Piechowicem stanowiły własność szlachecką.
W wyniku I-ego rozbioru 1772 roku ziemie te przeszły pod panowanie pruskie, należały do powiatu starogardzkiego,
a od 1816 roku do utworzonego wówczas nowego powiatu kościerskiego. W tej strukturze administracyjnej wsie gminy Dziemiany pozostawały do roku 1975.

W okresie okupacji hitlerowskiej gmina Dziemiany należała do Reichsgau Danzig Westpreussen.
W tym okresie ludność polska została w większości wysiedlona do Potulic. Dziemiany leżały bowiem w obrębie SS-Truppen Ubungsplatz Westpreussen, zlokalizowanego tu dla zwalczania kaszubskich partyzantów znajdujących schronienie w okolicznych rozległych lasach. Właśnie dla potrzeb SS zbudowano we wsi 17 bloków koszarowych stojących częściowo do dziś.

Przy ich budowie pracowali jeńcy i więźniowie : Anglicy, Holendrzy, Włosi, Ukraińce, Łotysze i Żydzi. W roku 1923 pobudowano kościół w Dziemianach i w tym roku powstała nowa parafia. Uprzednio Dziemiany, częściowo Raduń, Trzebuń, Kalisz należały do parafii lipuskiej, Piechowice do parafii we Wielu.

Historyczne źródła odnotowały w roku 1290 w dokumencie Mściwoja II nazwę jeziora Rugno, identyfikowane z jeziorem obecnie o nazwie Rzuno na skraju Dziemian. W XVI wieku był tu folwark. W początkach XIX wieku huta szkła. W roku 1811 wioska posiada już szkołę. W roku 1862 dotarła tu szosa, a 1902 wjechał na stację Dziemiany pierwszy pociąg z Chojnic. Druga największa wieś gminna leży nad niewielkim jeziorem Biebrowo. Nazwa wsi w dzisiejszej formie występuje od 1572 roku. Osadnictwo na jej terenie, jak świadczy odkryte tu cmentarzysko sięga co najmniej wczesnego okresu żelaza, tj. VII, V wieku p.n.e.
Kalisz stanowił własność królewską. We wsi był młyn, była karczma i od końca wieku XVII szkoła.
Piechowice jako wioskę o nazwie Damianowa Dąbrowa nadaniem księcia Mściwoja II otrzymał Mikołaj Jankowic, wojewoda kaliski.
Obecna nazwa pojawia się dopiero w 1324 roku. Piechowice były dobrami szlacheckimi m. in rodziny Piechowskich, w której ... znajdują się ludzie rycerscy poświęcający życie i usługi swoje dla kraju własnego, przez co na wiekopomną zasługują sławę - jak napisał anonimowy kronikarz. Nie była to majętność bogata. Bieda Piechowic stała się przysłowiowa. O złym urodzaju mówiono w okolicy : 'To jest zboże jak w Piechowicach '. Wieś słynęła też ongiś z czarownic.

Jednocześnie obdarzono Piechowice przymiotnikiem ' prześliczne ' aktualnym do dziś. Wioska rozsiadła się bowiem wokół niewielkiego jeziora Gogolino ( 7 ha ) o szmaragdowym zabarwieniu wody, w sąsiedztwie większych jezior : Jeziora Chleb lub jak mówią miejscowości, Chebza ( 35 ha), połączonego przepływem ze Słupinkiem ( 65 ha ) i dalej leśnym Słupinkiem ( 54 ha ), skąd Wdą można się dostać na jezioro Wdzydze. W pobliżu wsi jest też jeziorne uroczysko Lipno ( 52 ) wśród torfów Białego Błota porosłych wełnianką, wrzosem i bagnem.

Wokół Piechowic piękne lasy. Właśnie z tej wsi pochodzi pierwsza chałupa, z podcieniem szczytowym, której przeniesieniem zapoczątkowano w 1970 roku budowę Kaszubkiego Parku Etnograficznego we Wdzydzach Kiszewskich. Ze wsi Piechowice pochodzi partyzant AK porucznik Alojzy Bruski - ps. Grab, który zginął po wojnie jako ofiara terroru stalinowskiego.

W okresie powojennym nastąpił burzliwy rozwój Dziemian, począwszy od lat 70 -tych. W tym okresie wieś Dziemiany uzyskała wszystkie ulice o twardej nawierzchni, zaś gmina wszystkie główne drogi o nawierzchni asfaltowej. Powstały nowe obiekty drogą inwestycyjną jak budynek Urzędu Gminy, Posterunku MO obecnie Komisariat Policji, obiekty mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej w Dziemianach, Kaliszu. Obiekty gastronomiczno - handlowe GS oraz prywatne w Dziemianach, wiaty PKS. Przeprowadzono szereg rekultywacji oraz melioracji łąk i nieużytków, szczególnie w Dziemianach i Trzebuniu.

W ostatnich latach kontynuowany jest rozwój wsi i gminy Dziemiany. Poprawiono infrastrukturę komunalna w gminie poprzez rozbudowę telefonizacji sieci wodociągowej. Oddano do użytku w latach w 1992- 93 rozbudowę Szkoły Podstawowej w Dziemianach ( budynek dydaktyczno - administracyjny wraz z salą gimnastyczną ). Również oddano do użytku po rozbudowie budynek Szkoły Podstawowej w Kaliszu. W ostatnich latach zakończona została budowa wysypiska gminnego w Dziemianach oraz budowa remizy strażackiej również w Dziemianach.

Drukuj treść